Saarullinikkiartorpoq. Taamaaliorput immap kissakkiartornerata isumalluartitai. 1900’kkulli qiteqqunnerannisut Kalaallit Nunaata qanittukkut saarullippassuaqaleqqinnissaa ilimananngilaq. Maanna saarullittaasartut 60’ikkunni, 70’ikkunni 80’ikkunnilu peqallarmat amusaasartutut suli angitigeqqajanngillat. Ukioqatigiiaat kingulliit aalisarnermut pingaaruteqartut Islandimeersuupput, sivisuumilli taamaassimanani aatsaat 2003’mi Tunu saarullinnit tukerarfioqqippoq.
Pinngortitaleriffimmi biologit naapertorlugit Tunumi tukertut pinilluaqqitsinnagu aalisarneqanngikkallassapput, amerleqqinnissamut periarfissarissaartariaqaramik. Pinngortitaleriffiup inassutigaa ukiunut arlalinnut pilersaarusiortoqassasoq, tassa aalisagaqarlualernera qularnaarneqartinnagu aalisarneq annertusarneqannginniassammat.
Saarulleqartarneranik
Saarulleqartarnera ataannartuunngilaq. Takkuttarlutillu peeruttarput. Nillerneruffinni kangerluit kisimik immikkuutaanik ikittunik peqartarput, kianneruffinnilu Kalaallit Nunaata ikkannersuini erniortarllutik. 1920’kkut aallartinnerannit 1960’kkut qiteqqunnerannut kingullermik kianneruffiummat Kitaata ikkannersui saarullippassuaqarput.
Silap pissusaata allanngornerata kinguneri
1960’kkunni silap pissusaa allanngorpoq nillernerulerluni. Saarulliit imaq nillertoq iluarinngilaat, aalisarpallaariigaanerallu Kalaallit Nunaanni illoqarfinnut nunaqarfinnullu kingunerluppoq. Akerlianik kinguppaat imaq nillertoq iluaraat, akerartillu saarullik peerummat piisaarutaalerput, sulilu pisat 1980’kkuni 1990’kkunnilu malunnartumik amerliartorlutik.
Kinguppaat ikiliartorput
Ukiuni kingullerni kinguppaat ikiliartornerat biologinit uppernarsineqarpoq, pisallu ilanngarneqanngippata ikiliartuinnassapput. Taamaattumik biologit siunnersuutigaat Kitaani kinguppattat 2008’mi 132.000 tonsit missigisimasaat 2009’mi annerpaamik 110.000 tonsiussasut.
Saarulliit kinguppaallu taakkuninngalu siunnersuutit Pinngortitaleriffiup nittartagaani annerusumik atuarsinnaavatit.